eImenik

Znanje za poslovanje - Finansije


Upravljanje portfeljima Najjednostavnija podela pravnih lica koja se bave profesionalnim upravljanjem portfeljima, tj. imovinom u vidu HoV svodi se na „private management and advisory firms”, što bi u našim uslovima odgovaralo brokersko-dilerskim društvima koja imaju dozvolu za obavljanje tih poslova, i na „investment companies“, tj. društva za upravljanje investicionim i penzijskim fondovima. Savetnik ili izvršilac Odmah treba definisati osnovnu razliku između usluga investicionog savetovanja i portfolio menadžmenta koja je u tome što portfolio menadžer preuzima na sebe sve investicione odluke, dok se investicioni savetnik konsultuje sa klijentom u vezi sa svim pitanjima i nakon podrobnog informisanja prepušta klijentu donošenje konačne odluke. U oba slučaja klijentu je na raspolaganju vrhunski stručnjak koji se u svakom trenutku stara za što bolje investiranje klijentovih sredstava. Portfolio menadžment predstavlja upravljanje investicijama u hartije od vrednosti koje je u različitim formama potrebno individualnim i institucionalnim investitorima. Neki investitori se time bave direktno, oslanjajući se na sopstvena znanja i iskustva, dok većina njih angažuje menadžere koji se bave upravljanjem portfelja. Kod većine institucija ova funkcija se posmatra kao sporedna funkcija poslovanja. Međutim, investicione kompanije, kao institucije, nastale su prevashodno radi obavljanja ove funkcije, što ujedno znači da je to njihova osnovna delatnost. Osnovni preduslov za njeno javljanje je pojava i aktivan promet većeg broja različitih hartija od vrednosti na nacionalnim finansijskim tržištima. Poslovi profesionalnog upravljanja portfeljima, tj. portfolio menadžmenta podrazumeva sledeće: pomoć klijentima prilikom određivanja investicionih ciljeva i limitirajućih faktora, tj. očekivanja u pogledu zahtevanog prinosa i tolerancije pratećeg rizika; diversifikacija portfelja radi eliminisanja nesistematskog rizika; održavanje diversifikacije portfelja unutar željene klase rizika kroz modifikaciju i korigovanje portfelja putem fleksibilnosti u odabiru između alternativnih HoV; pristup koji omogućava postizanje superiornijih performansi u odnosu na relevantni benčmark korigovan za faktor rizika; administrativni poslovi oko vođenja računa upravljanja, knjiženja naknada i troškova, upoznavanje klijenata sa njegovim poreskim obavezama; periodično izveštavanje klijenata o tržišnoj vrednosti HoV u portfelju i o stanju na računu upravljanja, kao i na namenskom novčanom računu; poslovanje u skladu sa etičkim standardima ponašanja. Lični odnos sa klijentima Za razliku od fondova, u brokersko-dilerskim društvima tipično je da se formira i razvija lični odnos sa klijentima, imajući u vidu njihove specifične investicione ciljeve i ograničenja. Naime, pre samog ulaganja, uz anketiranje i u dogovoru sa klijentom, utvrđuje se prinos koji investitor zahteva i njegova tolerancija rizika, tj. spremnost investitora da prihvati prateći rizik da će se njegova očekivanja u pogledu prinosa i ostvariti. Portfelj HoV se kroji za svakog klijenta ponaosob i vodi na posebnim odvojenim računima koji se vode na klijenta samog – računima upravljanja. Naravno, takva usluga povezana je sa povećanim troškovima i iz tog razloga usmerena je na klijente sa značajnijim nivoom kapitala. Private management je obično ograničen visinom raspoloživih sredstava za investiranje i usko fokusiran na deo tržišta (specijalizovan u pogledu kapitalizacije i tržišnog udela emitenata HoV, njihove profitabilnosti, prinosa na kapital – ROE, rasta dobiti, granske pripadnosti, vrste finansijskog instrumenta i sl.). S obzirom na malu veličinu i nedovoljnu razvijenost i efikasnost srpskog tržišta i slabu ponudu kvalitetnih HoV, kao i minimalnu zakonsku određenost i ograničenost, investiciona politika prilikom vođenja portfelja hartija od vrednosti klijenata zasniva se na kratkoročnom investiranju najčešće u roku od jedne do dve godine, i to u vlasničke hartije od vrednosti – akcije, nezavisno od grane delatnosti, mesta i zemlje poslovanja, rezultata poslovanja i drugih karakteristika izdavaoca. U hartije od vrednosti se ulaže sa ciljem ostvarivanja dobiti, a u skladu sa sledećim načelima: načelo sigurnosti – u strukturi portfelja nalaze se hartije od vrednosti izdavalaca procenjenog rejtinga koji je u saglasnosti sa izabranom investicionom strategijom; načelo diversifikacije portfelja – u strukturi portfelja nalaze se hartije od vrednosti koje se razlikuju prema izdavaocima, uz ograničenje da se do 25 odsto ukupnih sredstava može investirati u hartije od vrednosti jednog izdavaoca, odnosno dva ili više izdavaoca koji su povezana lica; i načelo održavanja odgovarajuće likvidnosti – u strukturi portfelja nalaze se hartije od vrednosti koje je moguće brzo i efikasno kupiti i prodati po relativno ujednačenoj i stabilnoj ceni, strogo vodeći računa o pratećim transakcionim troškovima. Tri investicione strategije Da bi imali uspešan portfelj treba prevazići čitav niz prepreka, od kojih je verovatno najveća, izbor i kupovina „dobitnih“ hartija od vrednosti. Jednom ustanovljeni portfelj treba kontinuirano pratiti i po potrebi revidirati da bi se osiguralo ispunjenje postavljenih investicionih ciljeva. Pogrešno izabrana investicija može da proizvede lošije rezultate čak i od čuvanja novca u slamarici. Zbog toga se mnogi investitori obraćaju investicionim kompanijama koje poseduju profesionalne portfolio menadžere za upravljanje njihovim investicijama. Investicione kompanije u ime investitora ulažu u čitav spektar različitih hartija od vrednosti. Očekivana stopa prinosa i rizik su ključne determinante na osnovu kojih se donose investicione odluke i bira odgovarajuća investiciona strategija. Pri tome, s obzirom na kraći vremenski horizont investiranja kao limitirajući faktor uspešnosti investiranja, mogle bi se grubo definisati tri investicione strategije u investicionoj politici u poslovima vođenja portfelja klijenata: pasivna – sa očekivanom stopom prinosa do jedan odsto u odnosu na benčmark (belex line), uz mali obrt HoV u portfelju i manje troškove transakcione, poreske i sl. (primeri su indeksizacija, „kupi i drži strategija”…); umerena – sa očekivanom stopom prinosa između jednog i tri odsto u odnosu na benčmark; i aktivna – sa očekivanom stopom prinosa višom od tri odsto u odnosu na benčmark, gde je naglasak na pokušaju da se „pobedi tržište”, tj. ostvari što veći prinos uz visoki obrt HoV u portfelju i visoke troškove. Nakon odabira investicione strategije od strane klijenta i uplate predviđenog iznosa za ulaganje, pristupa se analizi karakteristika samih hartija od vrednosti koje su potencijalni predmet kupovine, i prikupljanju informacija o njihovim izdavaocima, što zahteva obimnu i aktivnu saradnju portfolio menadžera i analitičara HoV-a i tržišta. Zatim se pristupa kupovini akcija i konstrukciji optimalnog portfelja, poštujući standarde moderne portfolio teorije sa ciljem minimizacije rizika uz maksimizaciju prinosa portfelja, uz konstantno praćenje situacije na tržištu i kod izdavaoca uz blagovremeno reagovanje na promenjene okolnosti. Pravljenjem portfelja postiže se diversifikacija ulaganja koja dovodi do smanjenja rizika ulaganja. U osnovi, diversifikacija je kombinacija više instrumenta čiji se prinos kreće u različitom smeru tako da se pojedinačni prinosi kompenzuju držanjem portfelja. Korist diversifikacije je u tome što ona smanjuje ukupni obim rizika kojem je investitor izložen. Sagedavanje faktora Važan segment u sprovođenju investicione politike je sagledavanje faktora od kojih zavise cenovne fluktuacije hartija od vrednosti, tj. tržišni rizik kao mogućnost da investirana sredstva ostvare manju dobit od očekivane ili čak gubitak. Ti faktori mogu biti veliki društveno-politički događaji, promene u ekonomskoj oblasti, dostupnost blagovremenih i potpunih poslovnih informacija, kamatne stope i stope inflacije, poreska politika, likvidnost tržišta hartija od vrednosti, kretanja na drugim tržištima (tržište novca, devizno tržište, kreditno tržište…) i sl. Suština efikasne funkcije portfolio menadžmenta na finansijskom tržištu je upravo u ambiciji investitora da što efikasnije uposle svoja slobodna sredstva. Toj ambiciji investitora odgovara ambicija emitenata da što jeftinije pribave potrebna sredstva kako bi svoje poslovanje učinili efikasnijim.

10.04.2009 Izvor: eMagazin

Upravljanje portfeljima